Vajinismus Nedir? Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Kategori: Kadın Sağlığı | 0

Yrd. Doç. Dr. Ayşe KONAÇ

Vajinismus, kadınlarda oldukça sık olarak görülen bir cinsel işlev problemidir. Cinsel ilişki sırasında vajinayı çevreleyen 1/3 alt pelvik kaslarının istemsiz (kontrol dışı) kasılmasına bağlı olarak ilişkinin tamamlanamaması veya oldukça ağrılı, acılı bir şekilde gerçekleşmesi durumudur. Vajinismusta izlenen pelvik kasılmaların tamamı kadının kendi iradesi, arzusu dışında istemsiz şekilde gerçekleşmektedir. Sorunu yaşayan kadınların büyük bölümü aylarca, hatta yıllarca süren evliliklerine rağmen eşleriyle hiçbir birliktelik yaşamadıkları için halen bakiredirler. Vaginism olarak da bilinir.

Helen Singer Kaplan tarafından yapılan bir tarife göre vajinismus ‘cinsel fobik reaksiyon’ (cinsel ilişkiye girme korkusu) olarak tanımlanmıştır.

 

Yapılan son güncel tanımlardan birisine göre vajinismus; kadının kendi arzusuna rağmen parmak, fitil, tampon, jinekolojik muayene veya eşin penisi gibi vajina içine yabancı bir cisim alamamasıdır. Sorunu yaşayanlar genital bölge ile ilgili tüm müdahalelerden de korkmakta, çekinmektedirler.

Vajinismus Amerikan Psikiyatri Derneği tarafından yapılan DSM-5 sınıflandırma sistemine göre ‘’Genitopelvik ağrı ve Penetrasyon bozukluğu’’ içindedir. Disparoni (Ağrılı cinsel ilişki) ile aynı sınıfta yer almaktadır.

Aylar veya yıllarca cinsel ilişkiye girememe durumu nedeni ile sorunu yaşayan kadınların çoğu halen bakiredirler. Vajinismus “tamamlanmamış birliktelik” veya “tamamlanmamış evlilik” olarak da tarif edilmektedir.

Vajinismus hastalarının pek çoğunda gerçekten acı hissinden çok, acı olacakmış gibi bir düşünce mevcuttur. Vajinismus sorunu yaşayan kadınların çoğu cinsel ilişkinin uyarılma evresinde haz alma ile ilgili sorun olmamasına rağmen, birleşme (penetrasyon) anı geldiğinde kontrol dışı kasılmayla birlikte eşe izin vermemektedirler. Bu kasılmalar bazen vajinal kaslarla sınırlı kalmayıp vücudun pek çok kaslarında (bel, kalça, bacak, sırt, boyun, çene kasları gibi) yaygın olarak da izlenebilmektedir.

 

Vajinismus Tanısı

Cinsel ilişkiye giremeyen veya ilişki sırasında ağrı, acı (disparoni şikayeti) gibi sorunlar yaşayan kadınların öncelikle cinsel terapiler konusunda deneyimli bir jinekolog hekim tarafından muayeneleri şarttır. Bu şekilde cinsel ilişkiye engel olabilecek özellikle kızlık zarı veya vajina ile ilgili bir sorunun olup olmadığı net bir şekilde anlaşılabilecektir.

Cinsel ilişkiye kızlık zarının kalın, sert veya yüksek kenarlı olması gibi doğuştan gelen nedenlerden ötürü giremeyen kadınlarda cerrahi tedaviler veya medikal tedaviler (ilaç tedavileri) ile sonuç almak mümkündür. Ancak vajinismusta, problem çoğu zaman psikolojik nedenlere bağlıdır ve bu nedenle genelde cinsel terapiler ile çözüme kavuşulmaktadır.

 

Görülme Sıklığı

Yapılan bilimsel çalışmalarda, vajinismus bir cinsel sorun olarak ‘hastaların en fazla hekime başvurma nedenidir. Dünyadaki görülme sıklığı (prevalansı) %5 ile %17 arasında değişmektedir. Fas ve İsveç’te görülme sıklığı %6 olarak belirtilmiştir. İngiltere ve Avustralya’da yapılan çalışmalarda kadınların %18-20’inin “disparoni” (ağrılı cinsel birleşme) şikayeti ile karşılaştıkları, ancak bu oranların ileri yaşlarda %2’lere kadar düştüğü tespit edilmiştir.Ülkemizde 2006 yılında yapılan bir çalışmaya göre her 10 kadının birisinde vajinismus sorunu izlenmektedir. Bu nedenle ülkemizin belki de en gizli cinsel sorunudur. Nitekim vajinismus hastalarının pek çoğu, bu problemlerinin yalnızca kendilerine ait olduğunu düşünerek utanma duygusu ile sorunlarını çevrelerinden gizlemektedirler. Tüm dünyada cinsel terapi kliniklerine başvuran hastaların %5 ile %47’si vajinismus problemine sahiptir.

 

Vajinismus belirtileri:

Vajinismusun en temel belirtisi, cinsel birleşme sırasında kişinin istem dışı ‘panik atak benzeri bir durum’ yaşamasıdır. Bilinci açık olsa da kadın kontrolünü yitirir. Sık nefes alıp verme, çarpıntı, titreme, terleme derin korku ve yaygın vücutsal kasılmalar izlenmektedir. Sanki kişi bilinç dışı tarafından negatif bir hipnoz transı haline girmiştir. Ve hep aynı şey söylenir Elimde değil, çok istiyorum ama yapamıyorum’’.

Vajinismus belirtileri:

  • Cinsel ilişki esnasında acı çekileceğine dair yaşanılan şiddetli korku ve bu korkuya bağlı yaşanılan kasılmaların cinsel birleşmeye izin vermemesi. Şiddetine göre ilişki sırasında bulantı, kusma ve bayılma nöbetleri
  • Penisin vajinaya girişinin ağrılı ya da zor olması.
  • Cinsel ilişki sırasında yaşanan acı, yanma, gerginlik ve batma hissi.
  • Jinekolojik muayene esnasında zorlanma veya jinekolog hekime izin verememe.
  • Cinsel ilişki sırasında bacaklarını kapatma, eşini itme, kalçayı geriye veya yana kaydırarak kendisini gösteren kaçınma davranışları.
  • Vücudun karın, kalça, göğüs, bacak, kol, bel gibi değişik kas gruplarında yaşanılan spazmlar.
  • Birleşmenin tam olarak değil yarım şekilde gerçekleşmesi
  • Her cinsel pozisyonda değil, birkaç pozisyonda ve zorlanarak birleşmenin gerçekleşebilmesi
  • Ağrı ve acıdan dolayı zamanla gelişen cinsel istek kaybı sayılabilir.

 

Vajinismusda  Eşleri Neler Hisseder?

Vajinismus sorununu tarif eden hastalar, başta pubococcygeus kası (PC) olmak üzere cinsel birleşme anında pelvik kaslarını aşırı düzeyde ve kontrol dışı kasmaktadırlar. PC kasına bulbospongiosus kası, transversus perinei superficialis kası da eşlik eder. Böylelikle erkek eşlerin tarifi ile vajina adeta “etten bir duvara” dönüşmektedir. Orası sanki geçilmez, kapalı bir bölge gibidir. Hatta hastaların bir kısmı problemlerini tanımlarken vajinalarının tamamen kapalı veya vajina girişlerinde bir kemik olduğunu düşünmektedirler. Vajinismus hasta eşlerinin çoğu kendi eşlerine karşı aşırı derecede anlayışlı ve sabırlıdırlar. Bu durum bazen basit bir sorunun çözümünün yıllarca ertelenmesine neden olabilir. Nitekim bir tarife göre de vajinismus bir ‘erteleme-kaçınma hastalığı’ dır.

 

Vajinismus Nedenleri

Vajinismusu yaşayan kadınların pek çoğu cinsel ilişkide ön sevişme döneminde oldukça rahattırlar. Hazza bağlı uyarılma ve vajinal ıslanma (lubrikasyon) gerçekleşebilmektedir. Hatta vajinismuslu kadınlar yüzeyel temasla orgazm dahi olabilirler. Sorun, birleşme anı geldiğinde yaşanmaktadır. Birleşme anı geldiğinde acı duyma korkusu ile haz ve uyarılma aniden bitmekte, vajinal ıslanma sona ermekte ve kasılmalarla cinsel ilişki gerçekleşememektedir. İlişki sonrası mutsuzluk ve ağlama nöbetleri sıklıkla yaşanmaktadır. Her bir deneme hayal kırıklıkları, umutsuzluk ve karamsarlıkları bir miktar daha arttırmaktadır.

Vajinismus nedenleri neler?

  • Geleneksel, baskıcı, koruyucu kollayıcı aile yapısı ile yetiştirilme
  • ‘İlk gece’ ile ilgili daha önceden duyulan yanlış bilgiler
  • Geçmişte yaşanılan cinsel travmalar (taciz, tecavüz, ensest ilişkiler)
  • Kızlık zarı, vestibul ve vajinanın doğuştan gelen veya sonradan kazanılan fiziksel problemleri bulunur.